Torenhoog schild
Op een avond hangen mijn dochter en ik languit op de bank voor de buis. Als ik na een korte wc pauze terugkom zie ik tot mijn verbazing dat de tv op een andere zender staat. Superkids is bezig. Mijn dochter kijkt geboeid naar het scherm. Kinderen acteren als artiesten op een kermis. Er zijn goochelacts, dansvoorstellingen en turndemonstraties. Ze nemen na afloop het applaus dankbaar in ontvangst en luisteren naar het commentaar van de zittende jury. Het regent complimenten in overtreffende trap met staande ovaties en diepe buigingen. ‘Jij bent de grootste winnaar, je bent een echte ster, je bent ge-wel-dig!!’ De kanidaten weten niet goed hoe ze moeten reageren, want hoe moet je je gedragen als je net hebt gehoord dat je de grootste superster van Nederland bent? De ouders in het publiek klappen, joelen en juichen. Hun oogappel heeft geschitterd en er is een nieuwe status bereikt. De kinderen worden op een torenhoog schild gedragen waar zij vanaf dat moment alleen nog maar vanaf kunnen vallen.

Exellente superkinderen
De mond van mijn dochter valt open. ‘Wat knap dat ze dat allemaal kunnen!’, roept ze vol bewondering uit.  Ik begrijp haar opmerking, maar ergens wringt de schoen. De presentator doet alsof de deelnemers van een andere planeet komen en verheerlijkt de perfectie. Het publiek gelooft in het sprookje van het excellente superkind. Nergens in het programma wordt uitgelegd hoeveel tijd en inspanning het kost om uit te blinken. Uiteraard is het fijn om ergens goed in te zijn, maar om de top te bereiken is een hoop inzet, motivatie en doorzettingsvermogen nodig. Ik ben benieuwd hoeveel geduld je moet hebben om een ingewikkelde goocheltruc te bedenken, hoe hard je moet werken om de juiste pirouette te maken met ballet en hoeveel lessen je nodig hebt om vloeiend harp, saxofoon of viool te kunnen spelen. De makers van televisieprogramma’s besteden geen aandacht aan het harde en lange werken om te excelleren.

Garantie op liefde
De druk om te excelleren in Nederland en andere Westerse landen is groot. De overheid heeft als doel dat Nederland met taal en rekenen in de top 5 van PISA komt. Scholen die zich hiervoor inzetten ontvangen een subsidie. Goed presterende leerlingen krijgen een  Toptalentprogramma aangeboden of zitten in een Plusklas. Op sportclubs lopen scouts rond om de beste sporters uit te zoeken. De geselecteerden worden na schooltijd naar een Talentclub of een Topklas gestuurd en muzikale meisjes en jongens zitten in een Talentklas. Gezinnen zijn kleiner dan vroeger en de hoop is op een of twee kinderen gevestigd. Kinderen hebben dit snel in de gaten en willen graag voldoen aan het wensenlijstje van hun ouders. Het succes van een kind straalt af op de ouders en vergroot hiermee de druk om te excelleren. Presteren geeft garantie op liefde.

Opgroeien niet zonder hobbels
De werkelijkheid is dat veel jongens en meisjes geen speciale aangeboren gave hebben. De meeste kinderen zijn normaal. Het gros van de schoolkinderen blinken nergens in uit, halen zesjes op school en zitten enkel voor hun plezier op voetbal, hockey, ballet of toneel. Ze overtreden regels, bieden weerstand en hebben andere behoeften, waarden en idealen dan hun ouders. Ze maken fouten, onhandige keuzes, komen in moeilijkheden en overwinnen teleurstellingen. Opgroeien gaat niet zonder hobbels. Vaders en moeders geven kinderen vertrouwen als ze hoge verwachtingen van hun zoon of dochter hebben mits ze genoeg zijn afgestemd op hun capaciteiten. Maar als ouders hun verwachtingen los laten zijn kinderen zichzelf. Kinderen die hun eigen weg volgen zullen ons straks het meest verwonderen. Niet het talent maar eigenheid maakt kinderen pas echt speciaal.

Marre Taal